ਸੁਰਾਂ ਦੀ ਮਲਿਕਾ ਆਸ਼ਾ ਭੌਂਸਲੇ 92 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ 'ਚ ਨਹੀਂ ਰਹੇ

ਸੁਰਾਂ ਦੀ ਮਲਿਕਾ ਆਸ਼ਾ ਭੌਂਸਲੇ 92 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ 'ਚ ਨਹੀਂ ਰਹੇ

ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਜਗਤ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾ ਸਦਮਾ ਲੱਗਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਹਾਨ ਗਾਇਕਾ ਆਸ਼ਾ ਭੌਂਸਲੇ ਦਾ 92 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 12 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2026 ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਬ੍ਰੀਚ ਕੈਂਡੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਆਖਰੀ ਸਾਹ ਲਏ। ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਮਲਟੀ-ਆਰਗਨ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪਿਆ। ਆਸ਼ਾ ਜੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'ਸੁਰਾਂ ਦੀ ਮਲਿਕਾ' ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਨੇ ਅੱਠ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਅਮੀਰ ਬਣਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਬਹੁਪੱਖੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੇ ਲੱਖਾਂ ਦਿਲਾਂ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੋਗ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੌੜ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਜਗਤ ਦੀਆਂ ਨਾਮਵਰ ਹਸਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਯੁੱਗ ਦਾ ਅੰਤ ਹੈ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਗੀਤਕ ਵਿਰਾਸਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰਹੇਗੀ।

ਅੱਠ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦਾ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੰਗੀਤਕ ਸਫ਼ਰ

ਆਸ਼ਾ ਭੌਂਸਲੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗਾਇਕੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1943 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਲੰਬੇ ਕਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ 12,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਗੀਤ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵੀਹ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੀਤ ਗਾਏ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਰਾਠੀ, ਬੰਗਾਲੀ, ਗੁਜਰਾਤੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਕਲਾਸੀਕਲ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕੈਬਰੇ, ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪੌਪ ਤੱਕ, ਹਰ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਆਸ਼ਾ ਜੀ ਨੇ ਮੀਨਾ ਕੁਮਾਰੀ, ਮਧੂਬਾਲਾ, ਜ਼ੀਨਤ ਅਮਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕਾਜੋਲ ਅਤੇ ਉਰਮਿਲਾ ਮਾਤੋਂਡਕਰ ਵਰਗੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਲਈ ਗੀਤ ਗਾਏ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਹਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਲਈ ਪ੍ਰਸੰਗਿਕ ਰਹੀ। 'ਦਮ ਮਾਰੋ ਦਮ', 'ਪੀਆ ਤੂ ਅਬ ਤੋ ਆਜਾ', 'ਇਨ ਆਂਖੋਂ ਕੀ ਮਸਤੀ' ਅਤੇ 'ਚੂਰਾ ਲੀਆ ਹੈ ਤੁਮਨੇ' ਵਰਗੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਈ ਗੀਤ ਅੱਜ ਵੀ ਸਦਾਬਹਾਰ ਕਲਾਸਿਕ ਹਨ।

ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ

ਆਸ਼ਾ ਭੌਂਸਲੇ ਦੀਆਂ ਸੰਗੀਤਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵੱਕਾਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ, ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ (Padma Vibhushan) ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਸਰਵਉੱਚ ਸਨਮਾਨ, ਦਾਦਾ ਸਾਹਿਬ ਫਾਲਕੇ ਅਵਾਰਡ (Dadasaheb Phalke Award) ਨਾਲ ਨਵਾਜਿਆ ਗਿਆ। ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਗਿਨੀਜ਼ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡਸ (Guinness World Records) ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਟੂਡੀਓ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗਾਂ (most studio recordings) ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1997 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਮੀ ਅਵਾਰਡ (Grammy Award) ਲਈ ਵੀ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਇਹ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕਾ ਬਣੀ। ਇਹ ਸਨਮਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਥਾਹ ਸਮਰਪਣਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹਨ।

ਸੰਗੀਤ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹੇ: ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਵਿਰਾਸਤ

ਸੰਗੀਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਆਸ਼ਾ ਭੌਂਸਲੇ ਇੱਕ ਸਫਲ ਕਾਰੋਬਾਰੀ (businesswoman) ਵੀ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਵਿੱਤੀ ਵਿਰਾਸਤ ਛੱਡੀ ਹੈ। 2026 ਤੱਕ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਜਾਇਦਾਦ (net worth) 100 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੋਂ 250 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਮਹਿਲਾ ਗਾਇਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਮਾਈ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗੀਤਾਂ ਦੀਆਂ ਰਾਇਲਟੀਜ਼ (royalties), ਗਲੋਬਲ ਟੂਰ (global tours) ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਐਲਬਮਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਚੇਨ 'ਆਸ਼ਾਜ਼' (Asha's) ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਇਸ ਚੇਨ ਦੀਆਂ ਦੁਬਈ, ਅਬੂ ਧਾਬੀ, ਬਹਿਰੀਨ, ਕੁਵੈਤ ਅਤੇ ਯੂ.ਕੇ. ਸਮੇਤ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਸਨ। ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ (real estate) ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਅਤੇ ਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ 80-100 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਸੀ। 2025 ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲਗਜ਼ਰੀ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ 6.15 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਵੇਚਿਆ ਸੀ।

ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ

ਆਸ਼ਾ ਭੌਂਸਲੇ ਦਾ ਜਨਮ 8 ਸਤੰਬਰ, 1933 ਨੂੰ ਸੰਗਲੀ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਪਰਿਵਾਰ (Mangeshkar family) ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ (Lata Mangeshkar) ਦੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ਕਈ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਭਰਿਆ ਰਿਹਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗਣਪਤਰਾਓ ਭੌਂਸਲੇ (Ganpatrao Bhosle) ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਵਿਆਹ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਭਰਿਆ ਰਿਹਾ ਅਤੇ 11 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਟੁੱਟ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਆਰ. ਡੀ. ਬਰਮਨ (R.D. Burman) ਨਾਲ ਦੂਜਾ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਕਾਫ਼ੀ ਸੁਖੀ ਰਿਹਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਰਮਨ ਸਾਹਿਬ ਦਾ 1994 ਵਿੱਚ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ ਸਨ: ਹੇਮੰਤ, ਵਰਸ਼ਾ ਅਤੇ ਆਨੰਦ। ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਨਿੱਜੀ ਦੁੱਖ ਵੀ ਝੱਲੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੰਗੀਤਕ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਮਿੱਟ ਛਾਪ ਛੱਡੀ।