ਦਿਲਜੀਤ ਦੋਸਾਂਝ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਕੋਮਾਗਾਟਾ ਮਾਰੂ ਦਾ ਦਰਦਨਾਕ ਇਤਿਹਾਸ: ਇੱਕ ਵਿਸਥਾਰਤ ਨਜ਼ਰ

ਦਿਲਜੀਤ ਦੋਸਾਂਝ ਦਾ ਭਾਵੁਕ ਪਲ ਅਤੇ ਕੋਮਾਗਾਟਾ ਮਾਰੂ ਦੀ ਯਾਦ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ (ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ): ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ ਦਿਲਜੀਤ ਦੋਸਾਂਝ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਮੇਡੀਅਨ ਜਿੰਮੀ ਫੈਲਨ ਦੇ ਸ਼ੋਅ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ...

ਦਿਲਜੀਤ ਦੋਸਾਂਝ ਦਾ ਭਾਵੁਕ ਪਲ ਅਤੇ ਕੋਮਾਗਾਟਾ ਮਾਰੂ ਦੀ ਯਾਦ

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ (ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ): ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ ਦਿਲਜੀਤ ਦੋਸਾਂਝ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਮੇਡੀਅਨ ਜਿੰਮੀ ਫੈਲਨ ਦੇ ਸ਼ੋਅ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਭਾਵੁਕ ਪਲ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ 1914 ਦੀ ਕੋਮਾਗਾਟਾ ਮਾਰੂ ਘਟਨਾ ਦੇ ਦਰਦਨਾਕ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਖੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਦਿਲਜੀਤ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਾਊਸਫੁੱਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਸ਼ੋਅ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜਹਾਜ਼ (ਕੋਮਾਗਾਟਾ ਮਾਰੂ) ਘਟਨਾ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਹ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਸੀ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਆਉਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅੱਜ ਉਸੇ ਥਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ 50,000 ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸ਼ੋਅ ਦੇਖਣ ਆਏ ਹਨ। ਇਹ ਟਿੱਪਣੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਸਲਵਾਦੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਅਤੇ ਵਿਤਕਰੇ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ 1914 ਵਿੱਚ 376 ਭਾਰਤੀ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਸੀ। ਦਿਲਜੀਤ ਦੇ ਇਸ ਬਿਆਨ ਨੇ ਇੱਕ ਸਦੀ ਤੋਂ ਵੀ ਪੁਰਾਣੇ ਉਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਨਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਵਿਰੁੱਧ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਕੋਮਾਗਾਟਾ ਮਾਰੂ ਦੀ ਦਰਦਨਾਕ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾਈ ਰੋਕਾਂ

ਸਾਲ 1914 ਵਿੱਚ, 300 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਿੱਖ ਯਾਤਰੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਿਸਾਨ, ਮਜ਼ਦੂਰ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਸੈਨਿਕ ਸਨ, ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨੀ ਜਹਾਜ਼ ਕੋਮਾਗਾਟਾ ਮਾਰੂ 'ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋਏ। ਇਹ ਜਹਾਜ਼ ਗੁਰਦੀਤ ਸਿੰਘ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਵਪਾਰੀ ਨੇ ਕਿਰਾਏ 'ਤੇ ਲਿਆ ਸੀ। 4 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਤੋਂ ਚੱਲ ਕੇ, ਇਹ ਜਹਾਜ਼ 23 ਮਈ ਨੂੰ ਵੈਨਕੂਵਰ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਪਰ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚਦਿਆਂ ਹੀ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਕੈਨੇਡਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਵੈਨਕੂਵਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬੁਰਾਰਡ ਇਨਲੈੱਟ 'ਤੇ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ। ਕੈਨੇਡਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1908 ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਗਏ 'ਕੰਟੀਨਿਊਸ ਜਰਨੀ ਰੈਗੂਲੇਸ਼ਨ' ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਸਖ਼ਤ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਅਨੁਸਾਰ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਹੀ ਦਾਖਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ ਜੋ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਰੁਕੇ ਸਿੱਧੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਕੇ ਆਇਆ ਹੋਵੇ। ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਕੈਨੇਡਾ ਲਈ ਕੋਈ ਸਿੱਧੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਯਾਤਰਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਸ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨਾਗਰਿਕ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਸਨ।

ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਘੋਰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧ

ਕੈਨੇਡਾ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਰੋਕੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਜਹਾਜ਼ 'ਤੇ ਹੀ ਰਹਿਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਬਹੁਤ ਖਰਾਬ ਹੋ ਗਈ। 19 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ, 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੈਨੇਡਾਈ ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਜਹਾਜ਼ 'ਤੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੇ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਪਾਈਪਾਂ ਅਤੇ ਕੋਲੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਜਹਾਜ਼ 'ਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦਾ ਸਾਮਾਨ ਖਤਮ ਹੋਣ ਲੱਗਾ, ਤਾਂ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੇ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜਾਰਜ ਪੰਜਵੇਂ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਚਿੱਠੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ, ਪਰ ਕੋਈ ਸੁਣਵਾਈ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਇਸ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਕੁਝ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੇ 'ਸ਼ੋਰ ਕਮੇਟੀ' ਬਣਾਈ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੁਸੈਨ ਰਹੀਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਲਗਭਗ $2000 ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ, ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ। ਲੰਬੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, 376 ਯਾਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ 20 ਨੂੰ ਹੀ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਉਤਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮਿਲੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਸੀ।

ਕੈਨੇਡਾ ਤੋਂ ਬਜਬਜ ਤੱਕ ਦਾ ਦਰਦਨਾਕ ਸਫ਼ਰ ਅਤੇ ਗੋਲੀਬਾਰੀ

23 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ, ਕੈਨੇਡਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕੋਮਾਗਾਟਾ ਮਾਰੂ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਕੈਨੇਡਾਈ ਪਾਣੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਜਹਾਜ਼ ਲਗਭਗ ਪੰਜ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦਾ ਰਿਹਾ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬੰਦਰਗਾਹ 'ਤੇ ਰੁਕਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਾ ਮਿਲਣ ਕਾਰਨ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਘਾਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, 26 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ, ਜਹਾਜ਼ ਕਲਕੱਤਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬਜਬਜ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਹਕੂਮਤ ਨੇ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 25 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਰੋਕਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਸੀ ਕਿ ਸਿੱਖ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਹੋਏ ਜ਼ੁਲਮਾਂ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਫੈਲਣ ਨਾਲ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਾ ਭੜਕ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਚੱਲਦਿਆਂ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਸ਼ੱਕ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਯਾਤਰੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਰਾਹੀਂ ਪੰਜਾਬ ਭੇਜਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੇ ਮਨ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਲਕੱਤਾ ਵੱਲ ਪੈਦਲ ਚੱਲਣ ਲੱਗੇ। ਇਸ 'ਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੌਜ ਨੇ ਗੋਲੀ ਚਲਾ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 20 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਕਈ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਦੌਰਾਨ ਗੁਰਦੀਤ ਸਿੰਘ ਬਚ ਨਿਕਲੇ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਕਹਿਣ 'ਤੇ ਆਤਮ ਸਮਰਪਣ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਹੋਈ।

ਨਸਲੀ ਵਿਤਕਰੇ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਘਰਸ਼ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ

ਕੋਮਾਗਾਟਾ ਮਾਰੂ ਘਟਨਾ ਅਚਾਨਕ ਨਹੀਂ ਵਾਪਰੀ ਸੀ, ਬਲਕਿ ਇਹ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਵਧ ਰਹੇ ਨਸਲੀ ਵਿਤਕਰੇ ਅਤੇ 'ਗੋਰੇ ਕੈਨੇਡਾ' ਦੀ ਨੀਤੀ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਨਤੀਜਾ ਸੀ। 1907 ਵਿੱਚ ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਆਈ ਲੋਕਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਦੰਗੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਐਕਸਕਲੂਜ਼ਨ ਲੀਗ' ਵਰਗੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਸੰਗਠਨ ਏਸ਼ੀਆਈ ਲੋਕਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤ, ਚੀਨ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਵਸਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਇਹ ਡਰ ਫੈਲਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਖੋਹ ਲੈਣਗੇ। ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਰ ਰਿਚਰਡ ਮੈਕਬ੍ਰਾਈਡ, ਨੇ ਇਸ ਡਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾਇਆ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਸਖ਼ਤ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਏ ਗਏ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੇ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਸੀਮਤ ਅਤੇ ਸ਼ਰਤਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸਨ। ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਅਪਮਾਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁੱਸਾ ਵਧਾਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਅਧਿਕਾਰ ਮੰਗਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪੂਰੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਮੰਗ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੇ 'ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ' ਵਰਗੇ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਉਣਾ ਸੀ।